Kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp rất quan trọng, nhưng không thể thay thế kiến thức chuyên môn. Đây là điều chúng tôi nhận thấy rõ sau nhiều năm trực tiếp đo mắt, tư vấn và lắp kính cho khách hàng.

1. Kính Thuốc Là Một Sản Phẩm Cần Độ Chính Xác Cao

Mắt có kích thước nhỏ nhưng đảm nhận phần lớn thông tin con người tiếp nhận từ môi trường bên ngoài. Chỉ một sai lệch tưởng như không đáng kể trong quá trình đo mắt hoặc lắp kính cũng có thể khiến người đeo nhìn không thoải mái, đau đầu, chóng mặt hoặc khó thích nghi.

Ở nhiều quốc gia, công việc chăm sóc mắt được phân thành những chuyên môn khác nhau:

• Bác sĩ nhãn khoa: khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh về mắt.
• Chuyên viên khúc xạ – thị lực (optometrist): kiểm tra chức năng thị giác, xác định tật khúc xạ, kê đơn kính và phát hiện những dấu hiệu cần chuyển khám chuyên khoa.
• Chuyên viên kính thuốc (dispensing optician): tư vấn tròng kính, lựa chọn gọng, đo các thông số lắp kính, gia công và điều chỉnh kính.
• Kỹ thuật viên lắp kính: thực hiện các công đoạn đánh dấu, mài, lắp và kiểm tra kính sau khi hoàn thiện.

Phạm vi hành nghề và cách tổ chức các công việc này không hoàn toàn giống nhau giữa các nước. Tuy nhiên, điểm chung là mỗi công đoạn đều cần người được đào tạo phù hợp và hiểu rõ giới hạn chuyên môn của mình.

2. Một Cặp Kính Đúng Không Chỉ Phụ Thuộc Vào Số Độ

Khách hàng thường cho rằng chỉ cần đo đúng số cận, viễn hoặc loạn thị là có thể làm được một cặp kính tốt. Trên thực tế, kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

Đối với kính đa tròng, kính có độ cao, kính loạn hoặc đơn kính có lăng kính, yêu cầu về đo đạc và lắp ráp còn nghiêm ngặt hơn. Chỉ một sai lệch nhỏ về chiều cao, khoảng cách đồng tử hoặc góc đeo cũng có thể ảnh hưởng đến trường nhìn và khả năng thích nghi.

3. Máy Đo Mắt Tự Động Không Thể Thay Thế Người Đo Khúc Xạ

Máy đo khúc xạ tự động là thiết bị rất hữu ích. Máy cho kết quả nhanh và giúp người đo có thông số ban đầu để tiếp tục kiểm tra. Tuy nhiên, kết quả từ máy không nên được sử dụng ngay như một đơn kính hoàn chỉnh.

Trong quá trình đo mắt, người thực hiện còn phải kiểm tra thị lực, cân bằng hai mắt, khả năng điều tiết, mức độ chấp nhận của người đeo và nhu cầu nhìn thực tế. Với trẻ em, người lớn tuổi, người có độ cao hoặc đang gặp bất thường về mắt, việc chỉ dựa vào máy càng dễ dẫn đến kết quả không phù hợp.

Cùng một người có thể nhận được kết quả chênh lệch nhỏ giữa các lần đo do điều tiết, mệt mỏi, khô mắt, thời điểm đo hoặc cách trả lời. Vì vậy, người đo phải biết phân tích kết quả thay vì chỉ đọc số liệu do máy cung cấp.

4. Chọn Tròng Kính Cũng Cần Kiến Thức Chuyên Môn

Công nghệ tròng kính thay đổi liên tục về vật liệu, chiết suất, thiết kế quang học và hệ thống lớp phủ. Cùng một đơn kính nhưng lựa chọn tròng không phù hợp có thể làm kính dày, nặng, khó nhìn hoặc không đáp ứng đúng nhu cầu sử dụng.

Người tư vấn phải hiểu được sự khác nhau giữa tròng kính đơn tiêu, đa tròng, văn phòng, đổi màu, phân cực và các thiết kế kiểm soát cận thị. Đồng thời, cần giải thích đúng chức năng của lớp phủ cứng, chống phản quang, hạn chế bám nước, bảo vệ UV và các công nghệ lọc ánh sáng.

Không nên tư vấn theo cách chiết suất càng cao thì càng tốt hoặc sản phẩm càng đắt thì càng phù hợp. Có những trường hợp lựa chọn gọng nhỏ và vừa vặn còn giúp giảm độ dày hiệu quả hơn việc chỉ nâng chiết suất của tròng kính.

5. Lắp Kính Không Chỉ Là Đưa Tròng Vào Gọng

Máy mài kính tự động ngày nay có độ chính xác cao, nhưng máy chỉ thực hiện đúng khi người vận hành nhập đúng thông số, đặt đúng tâm và hiểu cấu tạo của từng loại gọng kính.

Kỹ thuật viên cần biết xử lý gọng nhựa, kim loại, khoan ốc, xẻ cước và các loại gọng có kết cấu đặc biệt. Sau khi lắp, kính phải được kiểm tra lại công suất, trục loạn, vị trí tâm, độ cân của gọng và chất lượng hoàn thiện.

Điều chỉnh kính trên khuôn mặt cũng là một công đoạn chuyên môn. Gọng bị nghiêng, càng kính không cân, đệm mũi đặt sai hoặc khoảng cách đỉnh kính không phù hợp đều có thể làm thay đổi cảm giác nhìn, đặc biệt với kính đa tròng và kính có độ cao.

6. Máy Móc Hiện Đại Vẫn Cần Người Có Chuyên Môn

Máy đo khúc xạ, máy đo công suất tròng kính, máy lấy tâm và máy mài tự động giúp nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian làm kính. Tuy nhiên, máy móc không thể tự đánh giá toàn bộ nhu cầu của người đeo hoặc tự phát hiện mọi sai sót trong quá trình tư vấn.

Người kỹ thuật phải biết vận hành, hiệu chuẩn, kiểm tra kết quả và xử lý những trường hợp không thể làm hoàn toàn bằng máy. Tay nghề thủ công vẫn cần thiết khi sửa gọng, xử lý tròng có độ cao hoặc thực hiện những yêu cầu đặc biệt.

7. Người Làm Nghề Kính Mắt Cần Được Đào Tạo Thường Xuyên

Tại Việt Nam, trình độ nhân sự giữa các cơ sở kính thuốc còn rất khác nhau. Có nơi đầu tư máy móc tốt nhưng nhân viên chưa được đào tạo đầy đủ; cũng có người làm nghề lâu năm nhưng chưa cập nhật kịp những thiết kế tròng kính và phương pháp đo mới.

Kinh nghiệm giúp xử lý tình huống thực tế, còn đạo đức nghề nghiệp giúp người bán đặt lợi ích của khách hàng lên trước. Nhưng cả hai chỉ phát huy đầy đủ khi được xây dựng trên nền tảng kiến thức đúng.

Người làm nghề cần biết khi nào có thể tư vấn và làm kính, khi nào phải kiểm tra lại và khi nào cần đề nghị khách hàng đến bác sĩ nhãn khoa. Thừa nhận giới hạn chuyên môn không làm giảm uy tín của cửa hàng; ngược lại, đó là biểu hiện của trách nhiệm nghề nghiệp.

8. Bán Kính Thuốc Là Bán Một Giải Pháp Thị Giác

Khách hàng không đến cửa hàng chỉ để mua một sản phẩm. Điều họ cần là nhìn rõ, đeo thoải mái và nhận được giải pháp phù hợp với công việc, sinh hoạt cũng như khả năng tài chính.

Một cặp kính tốt phải là kết quả của cả quá trình: đo mắt đúng, tư vấn đúng, chọn đúng sản phẩm, lắp kính chính xác và điều chỉnh cẩn thận. Thiếu một trong những công đoạn đó, kính vẫn có thể hoàn thành về hình thức nhưng chưa chắc đã đáp ứng tốt nhu cầu thị giác.

Quan điểm của XPLens: Kính thuốc là sản phẩm liên quan trực tiếp đến chất lượng thị giác. Vì vậy, người đo mắt, tư vấn và lắp kính đều cần được đào tạo, thường xuyên cập nhật kiến thức và chịu trách nhiệm đối với công việc mình thực hiện.